Καραγκούνες

Οι Καραγκούνηδες (γνωστοί και ως Καραγκούνοι) είναι μία πληθυσμιακή ομάδα Ελληνικής Καταγωγής που παλιότερα κατοικούσε στα πεδινά της δυτικής Θεσσαλίας.

Ονομασία και Προέλευση
Οι περισσότεροι ετυμολογούν τη λέξη Καραγκούνηδες από τις τουρκικές λέξεις Καρά +γιουνάν = καθαρός Ίωνας, καρα-Έλληνας.

Οι Α. Φιλαδελφεύς και Ν. Γεωργιάδης, ετυμολογούν τη λέξη Καραγκούνηδες από τη μέλαινα διφθέρα (= μαύρη γούνα).

Κατά τον Αντώνη Ρίζο, η προέλευση της ονομασίας είναι αμιγώς τουρκική. Ο ίδιος έχει υποστηρίξει ότι οι Καραγκούνηδες της νοτιοδυτικής Θεσσαλίας ήταν εξελληνισμένοι Αρβανίτες οι οποίοι στις αρχές του 14ου αιώνα είχαν εποικίσει την περιοχή και την υπόλοιπη κεντρική Ελλάδα. Οι Καραγκούνηδες της Θεσσαλίας δεν σχετίζονται με την ομώνυμη βλαχόφωνη πληθυσμιακή ομάδα των Καραγκούνηδων ή Αρβανιτόβλαχων.

Υπάρχει και μια άλλη άποψη, η οποία είναι στηριγμένη στη λαϊκή παράδοση. Γράφει ο Γ. Δάλλας στην ηπειρωτική εκδοχή της Φυλλάδας του Μεγάλου Αλεξάνδρου: "Γύρισε τότε κ' έφτασε στη Θεσσαλία .Στάθηκε ο Μέγας Αλέξανδρος. Πεζοί, καβαλαρία στάθηκε γύρω του. Ρώτησε πούθε αρχίζει ο κάτω κόσμος. Κι οι άνθρωποι δεν ήξεραν, κούνησαν πέρα – δώθε την κάρα (=κεφάλι) τους κι από τότε έμεινε το όνομά τους: Καραγκούνηδες".

Στους Καραγκούνηδες, αναφέρεται έμμεσα και ο Καρλ Μαρξ. Γράφει σχετικά το 1854:

"Οι κάτοικοι του Θεσσαλικού κάμπου… αποτελούν τη μοναδική συμπαγή ελληνική κοινότητα, η οποία ακόμα βρίσκεται υπό την τουρκική κυριαρχία".

Στο γεγονός ότι Έλληνες αποτελούν τη συντριπτική πλειοψηφία των Θεσσαλών, αναφέρονται κατά τον 19ο αιώνα, οι Κ. Κούμας, Α.Ψαλίδας, Ρ. Μάγνης, Γ. Ρηματσίδης και Α. Αντωνιάδης.

Οι Εζέ, Α. Καρκαβίτσας, Δ. Αναστασόπουλος, Μ. Καραγάτσης, Μ. Τριανταφυλλίδης και Η. Παπαδήμος, ταυτίζουν τους Καραγκούνηδες με όλους τους πεδινούς αγρότες ή κολίγους της Θεσσαλίας. Μάλιστα, ο Η. Παπαδήμος γράφει ότι οι Έλληνες Βλάχοι, τους αποκαλούν Γκρέτσι. Αναφορές στους Καραγκούνηδες, γίνονται από τους Ν. Κ. Σπάθη, Γ. Α. Βαλταδώρο και Ζ. Σκάρο.

Ο Γιάννης Κορδάτος τέλος, γράφει για τους Καραγκούνηδες ότι είναι οι κολίγοι των Φαρσάλων και του θεσσαλικού κάμπου γενικότερα.

Φυσικά, οι Καραγκούνες είχαν και χαρακτηριστική φορεσιά, χορούς, μουσική και διάφορες ασχολίες στην καθημερινή τους ζωή.